شمس الدين حافظ

609

ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )

525 - « هم جان و هم جانان » جان فداى تو كه هم جانى و هم جانانى * سر فداى تو و گرنه من و سرگردانى سرسرى از سر كوى تو نيارم برخاست * كار دشوار نگيرد به چنين آسانى خام را طاقت پروانهء پَرسوخته نيست * نازكان را نرسد شيوهء جان‌افشانى بىتو آرام گرفتن بُوَد از ناكامى * با تو گستاخ نشستن بُوَد از حيرانى فاش كردند رقيبان تو سرِّ دل من * چند پوشيده بماند سخنِ پنهانى تا بمانَد تر و شاداب نهال قد تو * واجب آنست كه بر چشم مَنَش بنشانى در خَم زلف تو ديدم دل خود را روزى * گفتمش چونى و چون مىزيى ، اى زندانى گفت : آرى ، چه كنى گر نبرى رشك به من * هر گدا را نَبُوَد مرتبهء سلطانى راستى حد تو حافظ نَبُوَد صحبتِ ما * پس اگر بر سر اين كوى كنى سگبانى * توضيحات : معنى بيت ( 1 ) ( جان فداى تو شود كه هم روح و جانى و هم محبوب مايى ، اگر سر فداى تو نشود حيرت و پريشانى به من دست مىدهد ) معنى بيت ( 2 ) ( به اين سادگى نمىتوانم كوى جانان را ترك كنم زيرا كارى كه انجامش بسيار سخت مىباشد ، به اين آسانى انجام نمىشود ) معنى بيت ( 3 ) ( كسى كه نازپرورده است ، تحملى به اندازه پروانهء پرسوخته ندارد ، زيرا نازكان از عهدهء فدا كردن ( جان ، برنمىآيند ) معنى بيت ( 4 ) ( اى محبوب ، بدون تو آرام گرفتن از روى ناچارى است و بىپروايى از شدت حيرت عشق است كه گستاخم كرده است ) معنى بيت ( 7 ) ( روزى دل خود را در پيچ و خم زلف تو ديدم ؛ به او گفتم اى دل محبوس ، حالت چطور است و چگونه زندگى مىكنى ؟ ! ) رشك ( حسد ) مرتبه ( مقام ) گدا ( بيچاره ) راستى ( بدرستى - حاصل مصدر ) سگبانى ( نگهبانى ) . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - برو : جان و سر فداى كسى كن كه لايق و سزاوار باشد ، خود را از سرگردانى و ترديد دور ساز ، زيرا اين كار به سادگى انجام نمىيابد ، بلكه نياز به زمان و درايت و تلاش بيشترى دارد زيرا كسى كه نازپرورده مىباشد ، طاقت و صبرش به اندازهء پر سوختهء پروانه بيشتر نيست ، براى كارهاى بزرگ انسانهاى تلاشگر و صبور لازم است . 2 - از رقيبان و حسودان برحذر باش كه راز دل را فاش مىكنند ، سعى كن اسرار درون خود را با كسى در ميان نگذارى ، به خداوند اميد داشته باش . 3 - خوبست كسى را پيدا كنى كه لايق و سزاوار هم‌صحبتى شما باشد ، پس از دوستان افيونى و مگسان گرد شيرينى برحذر باش . 4 - نذر خود را ادا كن و وسايل و امكانات سفر را آماده بساز و قبل از رفتن نسبت به پدر و مادر اداى احترام كن و برادرتان كه سخت به شما نياز دارد ، مورد دلجويى و مهر قرار بده و كدورتها را از دل خارج كن ، همسرتان از شما ناراحت شده ، حيف است كسى كه شما را به حد پرستش دوست دارد ، ناراحت كنيد ! ! 5 - غرور انسان را بيمار مىكند ، عصبانيت و غرور اندازه‌اى دارد چون قلبى مهربان دارى بنابراين زبان خود را نيز مهربان دار . حدود 74 سال عمر خواهى كرد پس مهربان بودن با همسر و فرزندان بهترين پل پيروزى است . 6 - با توجه به بيت‌هاى غزل داراى روحيه‌اى : حساس ، زود رنج ، جدى ، شكاك ، عاشق‌پيشه ، به ظاهر بداخلاق و بىتوجه به ديگران ، مغرور ، لجباز ، يك‌دنده ، باملاحت ، خوش‌لباس ، خوش‌برخورد ، آتشين مزاج ، بذله‌گو ، مهربان ، زندگى كن و نازك‌نارنجى هستيد . 7 - وام يا سود شايسته‌اى بدست مىآوريد ، دنبال امور اقتصادى هستيد ، انجام آن براى خانواده شما در جريانش مىباشد ، به زودى بوجود خواهد آمد .